ΔΥΣΛΕΞΙΑ

Της Ράνιας Μικέλη

Ψυχολόγου- Καθηγήτριας Αγγλικών

Ιστορική αναδρομή

Αναμφισβήτητα, η δυσλεξία συνάδει με την ύπαρξη του γραπτού λόγου.  Σύμφωνα με την Μόττη – Στεφανίδη (1999), τα τελευταία 30 χρόνια έχει παρατηρηθεί ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.  Οι διαταραχές μάθησης απασχόλησαν για περισσότερο από 100 χρόνια τους επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων ( νευρολόγους, ψυχολόγους, παιδαγωγούς). Κατά την διάρκεια αυτών των χρόνων έχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί και έχουν χρησιμοποιηθεί πολλοί όροι για να περιγράψουν την κατάσταση που βρίσκονται τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες (αλεξία, λεξική τύφλωση, στρεφοσυμβολία, αναπτυξιακή κινητική αφασία).  Ενδεικτικά ο  Miles (1999) υποστηρίζει ότι ο Kussmaul (1878) επηρεασμένος από τα ευρήματα σχετικά με την λειτουργία του εγκεφάλου εισήγαγε τις έννοιες « λεξική τύφλωση» και «λεξική κώφωση» για να περιγράψει την διαταραχή.  Οι πρώτες περιγραφές προβλημάτων σε γραπτό και προφορικό λόγο αναφέρονταν σε μαθησιακές δυσκολίες που ήταν αποτέλεσμα νευρολογικών διαταραχών. (Thomson, 1990)

Το 1972 ιδρύθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο η Βρετανική Εταιρία Δυσλεξίας (British Dyslexia Association ) και μετά ακολούθησε η ίδρυση του Ινστιτούτου Δυσλεξίας (Dyslexia Institute).  Η προσφορά τους στην προσέγγιση του θέματος της δυσλεξίας είναι  ιδιαίτερα σημαντική.

Στην Ελλάδα, η Ελληνική Εταιρία Δυσλεξίας ιδρύθηκε το 1997 και προσπαθεί να βοηθήσει τους έλληνες δυσλεξικούς μαθητές στο σχολείο.  Επίσης, ο διακεκριμένος καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας κ. Πόρποδας έχει προσφέρει πολλά σχετικά με το θέμα της δυσλεξίας και οι έρευνές του αφορούν την ελληνική πραγματικότητα. 

Ορισμός

Είναι παραδεκτό απ’ όλους ότι ο ορισμός της δυσλεξίας είναι ένα ακανθώδες ζήτημα το οποίο έχει προκαλέσει πλήθος προβλημάτων στους ερευνητές.  Η Wong (1996) ισχυρίζεται ότι η δυσκολία στον ορισμό της δυσλεξίας σχετίζεται με την έντονη διαμάχη για τον ρόλο της νοημοσύνης και με τον τρόπο μέτρησης των διαδικασιών επεξεργασίας που αποτελούν βασικά στοιχεία του ορισμού των μαθησιακών δυσκολιών.  Παρ’ όλα αυτά υποστηρίζει ότι, αν υπήρχε ένας ξεκάθαρος ορισμός θα ήταν πιο εύκολο να αναγνωριστούν τα εμφανή χαρακτηριστικά του συνδρόμου της δυσλεξίας.  Αυτό θα είχε μεγάλη επίδραση στην διάγνωση επειδή οι ειδικοί θα γνώριζαν τι ερευνούν και, συνεπώς θα μπορούσαν να ακολουθήσουν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα παρέμβασης.

Ο Turner (1997) υιοθετεί τον ορισμού του Ινστιτούτου Δυσλεξίας σύμφωνα με τον οποίο η δυσλεξία είναι μια ειδική δυσκολία που εμποδίζει την εκμάθηση της ανάγνωσης, της γραφής και της ορθογραφίας.  Το πρόβλημα σχετίζεται με την  διαχείριση του λεκτικού κώδικα στη μνήμη έχοντας νευρολογική βάση  και τείνει να είναι κληρονομικό.   Άλλα συμβολικά συστήματα, όπως τα μαθηματικά και η μουσική σημειογραφία  μπορούν, επίσης, να επηρεαστούν.   Η δυσλεξία μπορεί να υφίσταται σε οποιοδήποτε επίπεδο της νοητικής ικανότητας.   Οι δυσκολίες αυτές στην κατανόηση και στην χρήση του γραπτού και προφορικού λόγου δεν οφείλονται, αν και μπορούν να συνυπάρχουν, σε  νοητική υστέρηση, αισθητηριακές βλάβες, συναισθηματικές διαταραχές ή άλλα σοβαρότερα ψυχιατρικά προβλήματα.

Οι επιπτώσεις της δυσλεξίας μπορούν να βελτιωθούν με εξειδικευμένη διδασκαλία και εφ’ όσον ο δυσλεξικός μαθητής είναι αφοσιωμένος στην διαδικασία της μάθησης.  Επιπλέον, πολλά δυσλεξικά άτομα έχουν οπτικές και χωρικές ικανότητες  που τα καθιστούν ικανά να επιτύχουν σε πολλά επαγγέλματα.

συνεχίζεται

Βιβλιογραφία

Μόττη-Στεφανίδη Φ. 1999, Αξιολόγηση της Νοημοσύνης Παιδιών Σχολικής Ηλικίας και Εφήβων, Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα

Mikelis T.  2004, A Mind-Friendly Framework for Teaching English to Greek Dyslexic Learners, Bangor: M.Ed Dissertation

Miles, T.  R.  & Miles, E., 1999, Dyslexia:  a hundred years on, Buckingham:  Open University Press.

Thomson, M.  E., 1991, Developmental Dyslexia, 3^rd edition, London:  Whurr Publishers.

Turner, M., 1997, Psychological Assessment of Dyslexia, London:  Whurr Publishers

Wong, B., 1996, The ABCs of Learning Disabilities, San Diego, California:  Academic Press Inc.

.